Als supervisor staat ervaringsleren bij mij hoog in het vaandel. En daarmee doel ik op leren om ervaringen te verbinden met de praktijk. Wat is het voordeel als studenten zichzelf eerst leren verbinden met eigen levensthema´s? Dat gebeurt in supervisie.

Mijn droom is om dat meer te verbreden binnen het verwerven van persoonlijk leiderschap. Het maakt professionals bewuster hoe zij stuurman of -vrouw kunnen worden over hun eigen leven. Toen ik daarmee begon in mijn werk, putte ik ook inspiratie vanuit mijn eigen verleden om zo te werken. Een mentale aandoening kwam in 1998 op mijn levenspad. Het gevolg was dat ik existentiële thema’s en theoretische kennis met elkaar verbond. Ik kon herstellen omdat ik begreep waar ik in was beland.

Het gaat mij aan het hart dat er een eenzijdig beeld heerst van waartoe ons bewustzijn in staat is. Het is mijn droom om een nieuwe generatie professionals op te leiden die levenservaringen vanzelfsprekend delen en integreren. Daardoor ontstaan op natuurlijke wijze innovatieve initiatieven.

Welke weg heeft mijn bewustzijn hiervoor afgelegd? De diepe betekenis van ziekte en angst ervaren. Een bron van ervaringskennis ontstond toen ik over deze ging reflecteren binnen mijn opleiding voor ervaringsprofessional. Hoe had ik mezelf kunnen ontworstelen aan de greep van de angst? In de loop van de tijd had ik geleerd dat het in essentie ging om de angst te durven zijn wie ik echt was, te durven voelen wat ik echt voelde en te (mogen) doen wat ik echt wilde doen. Het ging om het ontdekken hoe sterk mijn wil was.

Ik had als cliënt ademhalingstherapie gevolgd. Dat moment van starten was een kantelmoment in mijn herstel. Ik voelde dat er een verdieping plaatsvond in het scherper ervaren van mijn angsten, maar eveneens in het ervaren van mijn krachten. Verwerking van trauma’s werden “keurig” geleid in wat er los kwam. Ik kreeg contact met diepere lagen. Zonder deze therapie was ik mij nooit bewust geworden van die lagen.

Interesse in levensfilosofieën

Ik kreeg gaandeweg andere belangstelling, zoals het lezen van andere levensfilosofieën. Ik veranderde als mens. Na het voelen wilde ik begrijpen hoe het mogelijk dat ik zo “beperkt” was opgevoed – zonder in contact te kunnen komen met mijn eigen natuur. Welke culturen boden dit contact wel?

Ik heb gebruik gemaakt van theorie over Aymara indianen. De Aymara’s bewonen de zuidelijke Andes van Peru, de Boliviaanse hoogvlakte, het noorden van Chili en het noordwesten van Argentinië. Hun wereldbeeld inspireerde mij om te begrijpen wat er in mij voor oorlog woedde. Ik ontbeerde het wezenlijke vertrouwen vanuit de overtuiging dat het leven voor mij zorgt. Door het werken met de adem leek dit vertrouwen langzaam toe te nemen. Mijn angsten fungeerden als wegwijzer om dat vertrouwen zoetjes aan te nemen.

Verbinding met de Aymara indianen

De Aymara indianen hanteerden een mythologische ideologie. Zij verkozen de naam “Homo Maieuticus” (vroedvrouw – evenals Socrates). Daarmee drukte deze mythologie uit dat de mens niets “schiep” of “maakte”, maar dat hij alleen hielp bij het baren en verzorgen van het leven op aarde. Ik trok een parallel met het baren en verzorgen van nieuwe krachten in mijn bewustzijn. Het ging vanzelf. De betekenis die zij ontleenden aan hun bestaan had niets te maken met bewijzen of strijden. Daardoor kon ik mezelf meer en meer een vrijbrief geven, dat ik niets hoefde te “presteren”. Ik hoefde alleen maar mee te geven en los te laten.

Mijn bestaan was mij goed gezind, ook al stonden mijn overtuigingen en mijn angsten daar haaks tegenover. Het was een conflict in mij wat zich uit woedde. Maar ik geloofde en handelde vanuit het concept dat ik onderdeel was van een “netwerk”. Die gedachte resoneerde in mijn lijf.

Alle elementen in de natuur bij de Aymara, alle leden van de mensengemeenschap verdienden respect; niets was nutteloos, waardeloos of overbodig; alle dingen spraken, zagen, aten; waren blij of boos; ze begunstigden elkaar of straften elkaar af, zochten elkaar op of ontweken elkaar. Het heelal was voortdurend in wording: het was een eindeloos gebeuren waar alles groeide. Dit las ik als een afspiegeling van hun innerlijke werkelijkheid.

Daarin herkende ik mijn eigen behoefte om ook zo te willen denken. Alleen van die behoefte was ik mij nooit bewust geweest. Volgens hen zocht het heelal ook naar harmonie. Elementen stonden steeds in een gespannen evenwicht tot elkaar, of zelfs “op gespannen voet”: ze spraken elkaar toe in krachtige taal, doch steeds met respect, in onderlinge samenwerking, uitwisseling en harmonie.

Zo heb ik het aangedurfd om te gaan geloven dat ik mijn angsten moest leren toelaten, teneinde mij door de kracht en de moed te laten voeden. Dit was alleen mogelijk doordat ik mijn eigen vergaarde kennis ging toepassen. Voor mijn welbevinden is het belangrijk geweest existentiële thema’s actief aan te gaan. Het bewust toelaten van de angst, de wanhoop, de eenzaamheid. Daaruit putte ik de energie die ik nu nog kan toepassen in mijn werk.

Nieuwe opleidingsroutes

Ik help opleidingen om professionele ervaringskennis te ontwikkelen bij nieuwe opleidingsroutes. Bij die stroming refereer ik aan het proefschrift van Alie Weerman. Zij is psycholoog en werkt als docent en onderzoeker bij de Chr. Hogeschool Windesheim in Zwolle. Sociaal werkers krijgen de mogelijkheid om collectieve ervaringskennis op existentieel niveau in hun werk te benutten. Daarmee is ervaringskennis een erkende derde bron geworden naast wetenschap en theorie.

Ik wil ook andere opleidingen daarin betrekken. Door te werken met concepten vanuit de filosofie en ethiek boor ik een andere manier van denken aan. Op die manier ontwikkelen zich nieuwe normen en waarden bij moderne reflective practitioners. Het worden professionals die blijvend reflecteren op hun werk, maar ook in verbinding blijven met eigen betekenisgeving.

In de opleidingsroutes wordt ervaringskennis ingezet als een verhalende vorm van kennis die berust op het lichamelijk doorleefd hebben van grenzen van het menselijk bestaan. Dit wordt in dit proefschrift een ‘existentiële grenssituatie’ genoemd. Degene die herstelt van ontwrichtingen heeft moeten omgaan met grenzen van leven en dood, met eenzaamheid en verbinding, vrijheid en beperktheid, schuld en verantwoordelijkheid, schaamte en trots. Deze kennis kan worden gebruikt om thema’s bij iedereen bespreekbaar te maken.

Het doorgeven van existentieel bewustzijn

Waardoor vind ik het doorgeven van bewustzijn zo belangrijk? Indien wij als samenleving alleen theoretische kennis blijven onderwijzen zonder levenswijsheid te raadplegen zal verzorging van onze geest mank gaan lopen. En dat gaat me aan het hart. Het kan aanleiding gaan geven tot een gevoel van wanhoop, een gevoel dat ons persoonlijke leven geen betekenis meer heeft. Het kan uitmonden in de overtuiging dat de omstandigheden ons alleen maar dwarsbomen. Daardoor ontstaan destructieve levenshoudingen.

In het tijdsgewricht waarin we nu leven wordt dit ook zichtbaar. Wat doet eenzaamheid of depressie met ons? Of afhankelijkheid? Welke betekenis heeft het? Hoe kunnen we leren dat we wel degelijk verankerd zijn in ons bestaan? Wat kun je leren over je eigen manier van kijken? Je wereldbeeld?

Ervaringskennis als levenskunst

Professionele ervaringskennis leert ons dat omstandigheden onze manier van denken niet hoeft te bepalen. Ik vind het interessant of we onze oude manier van denken ook willen opgeven? Het vruchtbare gegeven is dat het uitspreken van doorleefde kennis aanstekelijk werkt voor de groep. Het is echte kennis die vanuit lichtheid zijn weg naar buiten wil vinden. Dat is universeel. Hier past narratief werken heel goed bij en werkelijk aanwezig kunnen zijn. Ware kennis biedt heling voor mensen. Dit komt omdat op het niveau van onze essentie geen angst heerst. Het thema baren en verzorgen van onze aarde en haar bewoners komt dan van nature naar boven. Zo gelijk als bij de Aymara’s.

Toekomst

Ik zou specifieker ervaringsgerichte oefeningen willen inzetten binnen lesmodules. Of educatieve middelen helpen ontwikkelen. Daarnaast vind ik het wenselijk existentiële theorieën en visies op welzijn uit de positieve psychologie en diverse wijsheidstradities te verbinden. In mijn supervisie trajecten mogen levenskunst of existentiële vraagstukken door supervisanten worden verkend. Daar werk ik aan.

Literatuurlijstje J. van Kessel, (1993) Techniek en arbeid bij de Hoogland Indianen, blz 3-9 A. Weerman, (2016) Ervaringsdeskundige zorg en dienstverleners. Stigma, verslaving en existentiële transformatie. Academisch proefschrift, blz 15-17 A. de Vries, (2011) de kunst het leven te léven, Eindwerkstuk opleiding coach/counselor Existentieel Welzijn, Katholieke Universiteit Leuven blz. 19 4

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *